| |
Ο κόσμος να χαλάσει,
ακόμη και τα πιο απίθανα γεγονότα να συμβούν, δύο φαινόμενα
δεν θα πάψουν ποτέ να υπάρχουν και να επαναλαμβάνονται. H παπαρούνα
πάνω στην έκρηξη της Άνοιξης και το βιβλίο πάνω στην έκρηξη
των Ιδεών. Ή και το αντίστροφο.
Τα χρόνια που τρεφόμασταν με χαρουπόμελο και με δυσκολία πλησιάζαμε
το ύπαιθρο, μια τέτοια παπαρούνα ήρθε και κάθισε στην άκρη της
βιτρίνας του Φλεριανού. Ήταν η απόπειρα του Αντώνη Βουσβούνη
να ιδρύσει τον εκδοτικό οίκο «Γλάρος». Λίγο αργότερα, μια παρόμοια
ξεφύτρωσε σ’ ένα κατάστημα γραφομηχανών της οδού Σταδίου. Τρεις
φίλοι, ο Μάριος Πλωρίτης, ο Αλέκος Πατσιφάς και ο Νίκος Καρύδης,
βάφτιζαν την δική τους εκδοτική προσπάθεια. Και το όνομα αυτής:
Ίκαρος. Κι εδώ η ίδια έννοια του ιπτάμενου. Τόσο πολύ ως φαίνεται
μας κυνηγούσε αυτή η ιδέα τα χρόνια εκείνα. Θα την πραγμάτωνε
τελικά εκείνος που έμελλε να είναι και ποιητής. Γρήγορα, οι
άλλοι δύο στράφηκαν ο ένας στον τομέα του δίσκου και ο άλλος
στο θέατρο και την πολιτική αρθρογραφία.
Τα βιβλία ενός εκδοτικού οίκου μοιάζουν με τα μέλη μιας μεγάλης
οικογένειας. Έχουν αυτό που λέμε air de famille. Έτσι μέσα από
μια πλειάδα έργων που αποπειράθηκε να παρουσιάσει ο «Ίκαρος»,
εκείνα που τελικά έφτασαν να επικρατήσουν και να δώσουν το στίγμα
ήταν όσα αφορούσαν την ποίηση. Και το πιο σπουδαίο. Με τον τελειότερο
τρόπο. Σολωμός, Κάλβος, Καβάφης, Σικελιανός, Σεφέρης κι από
δίπλα Λίνος Πολίτης, Filippo Maria Pontani, Γιώργος Σαββίδης.
Δεν υπήρξε πιο πρόσφορη ατμόσφαιρα για ν’ αναπτύξει ένας ποιητής
το έργο του.
Ήδη στο πατάρι της οδού Βουλής είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται
οι πιο γνωστοί και φίλοι της γενιάς του ’30. Η ευαισθησία και
η ικανότητα του Νίκου Καρύδη κατάφερνε να εξισορροπεί τις ποικίλες
απόψεις και απαιτήσεις που ήταν φυσικό να διατυπώνονται. Ένα
βιβλίο δεν είναι απλώς μέσον διάδοσης ιδεών, αλλά κι ένα όργανο
που η φόρμα του και μόνον σε προετοιμάζει για το είδος της μουσικής
που θ’ ακούσεις.
Το πόσο με συγκινούσε η μικρή φόρμα το είχα αποδείξει με τους
Προσανατολισμούς. Αργότερα, ύστερα από πολλές συζητήσεις με
τον φίλο μου Νίκο Καρύδη, αναγκάστηκα να προσαρμοστώ στο σχήμα
που μου έδινε το χαρτί Canson σε οκτασέλιδο. Και αυτό γιατί
επηρεασμένος από την γαλλική παράδοση επιθυμούσα να βγαίνουν
παράλληλα με την κοινή έκδοση και ορισμένα αριθμημένα αντίτυπα
σε χαρτί πολυτελείας. Γρήγορα η φόρμα αυτή έφτασε ν’ αποτελέσει
τον σταθερό τύπο ποιητικού βιβλίου, που τον ακολούθησαν πολλοί.
Και δεν είναι μόνον αυτό, είναι ότι ο αγαπητός μου φίλος, με
την ικανότητα που είχε να φέρνει σε επαφή ποιητές και ζωγράφους,
επέτυχε μερικά επιτεύγματα όπως τα ποιήματα του Σεφέρη και του
Καβάφη με την συνεργασία του Γιάννη Μόραλη και του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα.
Στην ιστορία ενός εκδοτικού οίκου που εορτάζει τον μισό αιώνα
της ζωής του, τέτοια γεγονότα δεν μπορεί παρά να μας γεμίζουν
χαρά και ικανοποίηση. Η Ελληνική τυπογραφία δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει
το δικό της αλφάβητο. Είθε στο μέλλον να γνωρίσουμε κι άλλες
κόκκινες παπαρούνες πάνω στην έκρηξη της Άνοιξης.
Οδυσσέας Ελύτης, Αύγουστος 1993
Πόσα θα είχαν να πουν οι τοίχοι του «Ίκαρου» απ’ αυτά που
είδαν και άκουσαν! Αλήθεια, τι συζητήσεις, αναλύσεις, κριτικές!
Εμείς οι κοπέλες σαν μικρότερες ακούγαμε με ορθάνοιχτα αυτιά
και δέος έναν Σικελιανό, έναν Σεφέρη, έναν Ελύτη, έναν Γκάτσο,
έναν Καρύδη κι όλους τους άλλους να μιλάνε για λογοτεχνία,
ποίηση, θέατρο, και ρουφούσαμε θαμπωμένες τα λόγια τους.
Ό,τι ξέρουμε, ό,τι μάθαμε, ό,τι αγαπήσαμε, τουλάχιστον η αδερφή
μου κι εγώ, στη μεγάλη σχολή του «Ίκαρου», στη Βουλής 4. Μεγάλο
Πανεπιστήμιο, αλήθεια. Εκεί βρήκαμε ό,τι το «Καποδιστριακό»
δεν σκέφτηκε ποτέ να μας διδάξει στις μεγάλες αίθουσές του.
Αχ, αυτοί οι τοίχοι υου «Ίκαρου» πως άντεξαν τόσα και τόσα,
Συζητήσεις, έρωτες, πάθη, μεγάλες φιλίες, όλα εκεί μέσα, σε
μια σταλιά χώρο.
Άλκη Ζέη, 1993
Ο υπογραφόμενος, ως ένα από τα αρχαιότερα τακτικά μέλη του
εντευκτηρίου, εύχομαι από καρδίας μακροημέρευσιν του Ικάρου
και πάντοτε επιτυχείς πτήσεις, όχι μόνο εις την γενέτειράν
του, αλλά και ανά την υφήλιον.
Ι. Μόραλης, 1993
Εκεί άκουγες όλα τα τελευταία ανέκδοτα της εποχής και εκεί
αναμοχλεύονταν τα σχέδια, οι νέες εκδόσεις, οι οποίες ήταν
πάντα τυπογραφικώς τέλειες, πρωτότυπες, ενδιαφέρουσες και
απροσδόκητες. Ο Νίκος Καρύδης διηύθυνε τα πάντα με σοφία και
μετριοφροσύνη, και έδειχνε φειδωλά τις τελευταίες ποιητικές
του συλλογές.
Είμαι ευτυχής που συνεργάστηκα αρμονικά και φιλικά με τον
«Ίκαρο» και αισθάνομαι κάποια ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη του βιβλίου
Καπνός αι ημέραι μου.
Νίκος Χατζηκυριάκος Γκίκας, 21 Ιουνίου 1993
Πολύ γρήγορα, ο «Ίκαρος» είχε καθιερωθεί και ως στέκι αλλά
και ως ο κατ’εξοχήν μοντέρνος εκδότης με κλασσική συνείδηση.
Οι δύο θεμελιακές του επιτυχίες ήσαν ότι εξασφάλισε την πρώτη
Αθηναϊκή έκδοση του Καβάφη (1947) και την συνεργασία του ακαδημαϊκού
τυπογράφου Μηνά Μυρτίδη, από τον οποίο πήρα ανεξίτηλα μαθήματα
ήθους και μαστοριάς……
……Σιγά- σιγά όλες οι εκδόσεις του «Ίκαρου» απόκτησαν ένα διακεκριμένο
ύφος, εν μέρει οφειλόμενο στην εικαστική ευαισθησία των δύο
παρτσινέβελων, και στην προσωπική τους φιλία με τον Μόραλη
και τον Τσαρούχη. Το ύφος αυτό, με την χάρη του Θεού, βλέπουμε
να ξαναφουντώνει σε δεύτερη γενεά.
Γ.Π.Σαββίδης, Απόκριες 1993
|
